برافراشت . قطعا از اين فقره ، اوقات بعضى از جوانان بوالهوس تلخ مىشود ؛ اما اگر نيك ملاحظه كنند ، مىدانند كه به نفع آن‌ها فرمان رفته نه به ضررشان ؛ چه فرضا تو خوشگلى و چندين نفر مفتون تو خواهند شد و عيش‌ها خواهى كرد ؛ اما خوشگل‌تر از تو با زن و فرزند تو همين معامله را نمايد ؛ اگر تو دل دارى و رفيق‌گيرى زن تو نيز همان دل را دارد ، او نيز مىتواند معارضه به‌مثل كند . « 1 » ج : شيخ الرئيس قاجار و رسالهء اتحاد اسلام نمونهء دوم ، مطالبى است كه ابو الحسن ميرزاى قاجار معروف به شيخ الرئيس در سال 1312 ق / 1274 ش دربارهء حجاب و تعليم و تربيت دختران در رسالهء اتحاد اسلام خود نوشته است . وى در اين متن ، به انتقاداتى كه اين زمان از حجاب مىشده ، اشاره كرده و كوشيده است تا راه‌حلّى براى آموزش دختران پيدا كند . وى در اين‌باره مىنويسد : از جمله اعتراضات محجوبين است مسألهء حجاب « و انّه لشىء عجاب » . عجيب‌تر اين‌كه بعضى از تربيت‌شدگان و تمدّن‌طلبان شتر گاو پلنگ لقبان ، كه بر حسب صورت مسلمانند و از معناى اسلام دور ، و مثلشان ابو نعامه است و شعر مشهور ، فرنگى مشرب و دورنگى مذهب ، بين الكفر و الايمان مرتبهء ثالثه دارند و هزار مفسده و حادثه ، در اعراف برزخ و اطراف دوزخ متمايلانه راهى مىپويند و آيه‌اى براى اسلام گاهى مىگويند ، در اين سخن با كفّار همدست و همداستان كه به واسطهء حكم حجاب ، زنان اهل اسلام از علم و هنر بىبهره مانده‌اند و در زواياى اختفاء به معلومات ناقصه اكتفا كرده ، در كمال سفالت و جهالت روزگار مىگذرانند . در حقيقت ، نيمى از ، بلكه بيشتر از افراد ملت ، مهمل و غير مستعمل مانده‌اند و به هيچ كارى از مساعدت و معاضدت ترتيبات نظاميه نيابند ؛ زيرا كه كتاب و مدرسه نمىدانند و حساب و هندسه نمىخوانند و به مبادى علوم طبيعيه آشنا نيستند . و از آن‌جا كه با مردان بيگانه ، محاضره نمىكنند و در مجالس علوميّه حضور به هم نمىرسانند و از مبادلهء افكار تمتّع نمىبرند ، ارواح باطله‌اند و اشباح عاطله و صور ماثله . چون مردان را از مصاحبت و مجالست با زنان استفاده‌ها است از ترقيق اخلاق و تهذيب آداب و تطييب اقوال ، مىتوان گفت از اين

--> ( 1 ) . ميزان الملل ، نواب على بخش قاجار ، تأليف به سال 1305 ق ، چاپ شده به كوشش جلال الدين محدث ارموى ، تهران ، 1365 ق ، صص 85 - 88